Etiketteki şekerin farklı adları
İçindekiler listesinde "şeker" yazmasa bile şeker kaynağı olan maddeler var. Glikoz şurubu, dekstroz, pekmez ve diğer adları tanımayı öğren.
Şeker etikette her zaman "şeker" adıyla yazılmaz. Glikoz şurubu, dekstroz, früktoz, invert şeker şurubu, pekmez ya da meyve suyu konsantresi gibi adların hepsi ürüne şeker katan kaynaklardır. Bu adları tanımak, iki ürünü adil biçimde karşılaştırmanın ilk adımıdır.
Neden farklı adlarla yazılıyor?
Şeker aslında tek bir madde değil, tatlı tadı veren bir madde ailesidir. Sofra şekeri (sakaroz), glikoz ve früktoz gibi tekli ve ikili şekerlerin yanında bunlardan yapılan şuruplar da vardır. Üretici, kullandığı maddenin gerçek adını yazmak zorundadır; bu yüzden listede "şeker" yerine daha özel bir ad görürsün.
Etikette sık karşılaşılan adlar
| Etiketteki ad | Ne olduğu |
|---|---|
| Şeker | Sakaroz, yani sofra şekeri |
| Glikoz şurubu | Nişastadan elde edilen, glikoz ağırlıklı şurup |
| Glikoz-früktoz şurubu | Glikoz ve früktozu birlikte içeren şurup |
| Dekstroz | Glikozun başka bir adı |
| Früktoz | Meyve şekeri |
| Maltoz | Malt şekeri |
| İnvert şeker şurubu | Sakarozun glikoz ve früktoza ayrılmış hali |
| Bal, pekmez, agave şurubu | Doğal kökenli tatlandırıcılar |
| Meyve suyu konsantresi | Suyu uzaklaştırılmış, şekerce yoğun meyve suyu |
| Malt özütü | Malttan elde edilen tatlı özüt |
Maltodekstrin de şekere benzer bir listede görünür. Nişastadan yapılır ve besin değerleri tablosunda "şeker" satırında sayılmaz; yine de karbonhidrat sağlar.
Besin değerleri tablosundaki "şekerler" satırı
Tablodaki "bunun şekerleri" satırı, ürünün içindeki tüm şekerlerin toplamını gösterir. Buna üreticinin eklediği şekerlerin yanı sıra sütteki laktoz ya da meyvedeki doğal şeker de dahildir. Yani süt ya da meyve içeren bir üründe bu satır, eklenen şekeri tek başına göstermez. Bu yüzden iki kaynağı birlikte okumak gerekir: tabloda toplam miktara, içindekiler listesinde şeker kaynaklarının sırasına bak.
Sıralama neden önemli?
İçindekiler listesi, miktarı en fazla olandan en aza doğru yazılır. Şeker kaynakları listenin başındaysa üründe çok bulunuyor demektir. Farklı adlarla yazılmış birkaç şeker kaynağı da listenin farklı yerlerinde görünebilir; hepsi birlikte düşünüldüğünde toplam şeker payı tek bir kalemden daha yüksek olabilir.
Sağlık kuruluşları ne diyor?
Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinler ve çocuklar için "serbest şekerlerin" toplam enerjinin %10'undan az olmasını güçlü bir öneri olarak koyar. Yüzde 5'in altı ise koşullu bir öneridir; günde yaklaşık 25 gram, yani 6 çay kaşığı şekere denk gelir. Serbest şeker; üretici, aşçı ya da tüketicinin eklediği şekerleri, ayrıca bal, şurup ve meyve suyu konsantresindeki şekerleri kapsar. Taze meyve ve sebzedeki ile sütteki doğal şekerler bu tanıma girmez (WHO).
Bu bir ürün hakkında "iyi" ya da "kötü" hükmü vermez; sadece etikete bakarken neyi aradığını bilmene yardım eder.
Pratik bir okuma yolu
- İçindekiler listesinde yukarıdaki adlardan hangilerinin geçtiğine bak.
- Hangilerinin listenin başında olduğunu not et.
- Besin değerleri tablosunda "bunun şekerleri" satırını 100 gram üzerinden karşılaştır.
- Süt ya da meyve içeriyorsa tablodaki rakamın bir kısmının doğal şeker olabileceğini unutma.
Formüller zamanla değişebilir. Aynı ürünün yeni ambalajındaki etiket, alışkanlıkla hatırladığından farklı çıkabilir.
