"Eser miktarda içerebilir" ne demek?
Etiketteki "içerebilir" uyarısı ile içindekiler listesindeki alerjenler aynı şey değildir. Fark nedir ve alerjisi olanlar neye dikkat etmeli?
"Eser miktarda içerebilir" ya da "çapraz bulaşma olabilir" gibi ifadeler, üreticinin ürüne kasıtlı olarak eklemediği ama üretim sırasında bulaşabilecek bir alerjeni belirtir. İçindekiler listesindeki alerjenler ise ürünün tarifinde yer alan maddelerdir. İkisini ayırmak, alerjisi olan biri için etiket okumanın temelidir.
İki farklı bilgi
İçindekiler listesindeki alerjen, üründe bilerek kullanılan bir maddedir ve yönetmeliklere göre belirtilmesi zorunludur. "İçerebilir" uyarısı ise ürünün tarifinde olmayan, aynı hatta üretilen başka ürünlerden bulaşma ihtimaline işaret eder.
Avrupa Birliği'nde bu ikinci tür uyarı gönüllüdür ve ortak bir kurala bağlanmamıştır. Gıda Bilgisi Tüzüğü'nün (1169/2011) 36. maddesi, alerjenlerin kasıtsız bulunma ihtimaline dair isteğe bağlı bilgiyi kapsar; ancak bu uyarının ne zaman ve nasıl yazılacağı AB genelinde standart değildir. Komisyonun bunu bir uygulama tüzüğüyle uyumlaştırmayı planladığı belirtiliyor (Bird & Bird özeti). Türkiye'deki duruma dair kesin bilgi için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın etiketleme yönetmeliğine bakmak gerekir.
Etiketlenmesi gereken 14 alerjen
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, AB'dekine paralel olarak 14 alerjen grubunu sayar (Tarım ve Orman Bakanlığı):
| Alerjen grubu | Örnek |
|---|---|
| Glüten içeren tahıllar | Buğday, çavdar, arpa, yulaf |
| Kabuklu deniz ürünleri | Karides, yengeç |
| Yumurta | Yumurta ve ürünleri |
| Balık | Balık ve ürünleri |
| Yer fıstığı | Yer fıstığı ve ürünleri |
| Soya | Soya ve ürünleri |
| Süt | Laktoz dahil süt ürünleri |
| Sert kabuklu yemişler | Badem, fındık, ceviz, kaju, Antep fıstığı |
| Kereviz | Kereviz ve ürünleri |
| Hardal | Hardal ve ürünleri |
| Susam | Susam ve ürünleri |
| Kükürt dioksit ve sülfitler | Belirli bir miktarın üzerinde |
| Acı bakla (lupin) | Lupin ve ürünleri |
| Yumuşakçalar | Midye, kalamar gibi |
Sülfitler için eşik, toplam kükürt dioksit miktarının kilogram ya da litre başına 10 mg'ı aşmasıdır.
Etikette nasıl görünür?
Düzenlemeler alerjen bir maddenin içindekiler listesinde kalın harf gibi bir yöntemle vurgulanmasını ister. Bazı üreticiler listenin altına ayrıca "Süt içerir" gibi bir cümle de ekler. Bu cümle genellikle içindekilerdeki alerjenleri tekrarlar; "içerebilir" ifadesi ise ayrı bir bilgidir.
"İçerebilir" yazmıyorsa güvenli mi?
Hayır, bu kendiliğinden bir güvence değildir. Uyarı gönüllü olduğu için yazmaması, çapraz bulaşma ihtimalinin tamamen bulunmadığını göstermez. Aynı şekilde yazması da her üründe aynı düzeyde bir risk anlamına gelmez; üreticiler uyarıyı farklı ölçütlerle kullanabilir.
Alerjisi olanlar için pratik adımlar
- Alacağın her üründe içindekiler listesini yeniden oku; formüller ve üretim hatları değişebilir.
- Emin olamadığın durumda üreticinin müşteri hizmetleriyle iletişime geç.
- Alerjinin şiddetine ve neyden kaçınman gerektiğine dair kararı doktorunla ver; bu yazı tıbbi tavsiye yerine geçmez.
- Aynı markanın farklı ürünlerinde bile uyarının değişebileceğini unutma.
Etiket, o ambalaj için geçerli en güncel bilgidir; tavsiyeye ya da eski bir alışkanlığa güvenmek yerine her seferinde elindeki etikete bak.
